Adli Sicil Kaydının Silinmesi: İhtiyaç Duyduğunuz Her şey

Adli Sicil Kaydına Hangi Bilgiler İşlenir

• Mahkumiyet kararları
• Koşullu salıverilme kararları 
• Adli para cezası
• Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar
• Şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık kararları
• Yabancı mahkemelerce verilen mahkumiyet kararları
• Ceza zamanaşımı doldurulması
• Genel veya özel af kararları

 

Adli Sicil Kaydında ve Arşiv Kaydında Yer Almayan Bilgiler

• Disiplin suçları ve sırf askeri suçlar
• Disiplin veya tazyik hapsi kararları
• İdari para cezaları
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları
• Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları 
• Uzlaştırma kapsamındaki suçlar 
• Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar

Giriş

Adli sicil kaydı, kişilerin işledikleri suçlara ilişkin kesinleşmiş mahkûmiyet bilgilerini içeren resmi kayıtlardır. Adli sicil kaydına halk dilinde sabıka kaydı da denilmektedir. Bu kayıtlar, birçok hukuki ve sosyal sonuca yol açabilir. Özellikle iş başvurularında veya kamu görevlerine atamalarda temiz bir adli sicil kaydına sahip olmak önemli bir avantajdır. Bu yazıda, Türk hukukunda adli sicil kaydının silinmesi süreci ve bunun hukuki sonuçları ele alınacaktır.

Adli sicil kaydı, kesinleşmiş mahkeme kararına dayanarak kişiler hakkında ceza ve güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgilerin kaydedildiği sistemdir. Kesinleşmeyen mahkeme kararları adli sicil kaydında yer almaz. Bu kayıt, bireylerin devlet nezdinde tutulan suç kaydıdır ve halk arasında “sabıka kaydı” olarak bilinir. Kural olarak, ceza veya güvenlik tedbiri yaptırımı içeren her mahkumiyet kararı adli sicil kaydına işlenir. Fakat, mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı vermişse, bu karar adli sicil kaydına işlenemez. HAGB kararları teknik olarak mahkumiyet olarak kabul edilmemektedir. Bu nedenle ayrı bir sisteme kaydedilirler.

Adli Sicil Kaydına İşlenen Bilgiler

Adli sicil kaydına işlenen bilgiler şunlardır:

Hapis cezasına mahkûmiyet kararları: Kişinin mahkûm olduğu hapis cezasına ilişkin bilgiler adli sicil kaydına işlenir.

Koşullu salıverilme ve bu sürenin uzatılması veya geri alınmasına dair kararlar: Hapis cezası nedeniyle kişi cezaevine konulduktan belli bir müddet sonra şartlı/koşullu salıverilmişse, bu karar da adli sicil kaydına işlenir. Koşullu salıverilmede denetim süresinin uzatılmasına ve koşullu salıverilme kararının geri alınmasına dair kararlar da kaydedilir​​​​.

Adli para cezasına ilişkin bilgiler: Mahkûmiyet hükmü ile ilgili bilgiler adli sicil kaydına işlenir. Adli para cezası ödenmişse, ödenmek suretiyle infaz edildiği hususu; ödenmemişse, tazyik hapsi suretiyle kısmen veya tamamen infaz edildiği hususu kaydedilir​​.

Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar: Kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırıma mahkûmiyet halinde buna dair kararlar adli sicil kaydında yer alır​​.

Ceza Mahkûmiyetini Bütün Sonuçlarıyla Ortadan Kaldıran Kararlar: Şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık dolayısıyla verilen kararlar adli sicil kaydına işlenir​​.

Belli haklardan yoksun bırakılma kararları: Belli bir hak ve yetkinin kullanılmasının veya belli bir meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ilişkin kararlar da adli sicil kaydına işlenir​​.

Yabancı mahkemelerce verilen ve Türkiye’de tanınan mahkûmiyet kararları: Türk vatandaşı hakkında yabancı mahkemeden verilmiş ve kesinleşmiş olan mahkûmiyet kararlarının Türk hukuku bakımından doğurduğu hak yoksunluklarına ilişkin kararlar adli sicil kaydına işlenir​​​​.

Ceza Zamanaşımı​​​​: Ceza zamanaşımının dolduğunun tespitine ilişkin kararlar adli sicil kaydına işlenir​​.

Genel veya Özel Af Kararları: Genel veya özel affa ilişkin kanunlar ve özel affa ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararı adli sicil kaydına işlenir​​.

Hapis Cezasının İnfazının Tamamlandığına Dair Bilgi: Kişi mahkûm olduğu hapis cezasının infazını tamamlamışsa, bu bilgi de adli sicil kaydında yer alır​​.

Askerî Ceza Kanununa Göre Verilmiş Mahkûmiyet Kararları: Askerî Ceza Kanunu’na göre verilmiş mahkûmiyet kararlarındaki ferî cezalar adli sicil kaydına işlenir​​.

 

Adli Sicil Kaydında ve Arşiv Kaydında Yer Almayan Bilgiler

Adli sicil kaydı ve arşiv kaydı belirli mahkûmiyet bilgilerini içerirken, bazı bilgiler bu kayıtlara işlenmez. İşte adli sicil kaydında ve arşiv kaydında yer almayan bilgiler:

Disiplin Suçları ve Sırf Askerî Suçlar:

Disiplin suçlarına ve sırf askerî suçlara ilişkin mahkûmiyet hükümleri adli sicil kaydına ve arşiv kaydına işlenmez​​.

Disiplin veya Tazyik Hapsi Kararları:

Disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararlar adli sicil kaydına ve arşiv kaydına kaydedilmez​​.

İdari Para Cezaları:

İdari para cezasına ilişkin kararlar adli sicil kaydında ve arşiv kaydında yer almaz​​.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararları:

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları, adli sicil kaydında yer almaz. Bu kararlar, sadece bir soruşturma veya kovuşturma ile bağlantılı olarak mahkeme, hâkim, Cumhuriyet Başsavcılığı veya askerî savcılık tarafından istenmesi halinde adli sicil kaydına kaydedilir​​​​.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Kararları:

Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararlar, adli sicil kaydında kendilerine mahsus bir bölümde kaydedilirler ve normal bir adli sicil kaydı belgesi alındığında bu bilgiler görünmez​​.

Uzlaştırma Kapsamındaki Suçlar:

Uzlaştırmaya tabi suçlar ve uzlaşmanın sağlanması halinde, bu kararlar adli sicil kaydına işlenmez

Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararlar:

Kovuşturmaya yer olmadığına dair verilen kararlar adli sicil kaydında ve arşiv kaydında yer almaz.

Adli sicil kaydında ve arşiv kaydında yer almayan bilgiler genellikle disiplin ve tazyik hapsi kararları, idari para cezaları, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ve uzlaştırmaya tabi suçlarla ilgilidir. Bu tür bilgilerin adli sicil ve arşiv kaydına işlenmemesi, bireylerin hukuki süreçlerde ve sosyal yaşamlarında gereksiz yere olumsuz etkilenmelerini önlemeyi amaçlar.

Adli Sicil Kaydı Nasıl Sorgulanır?

Adli sicil kaydı sorgulama, çeşitli yöntemlerle yapılabilir:

E-Devlet Üzerinden: Adli sicil kaydı sorgulama işlemi, E-Devlet sistemi üzerinden kolayca yapılabilir. Bunun için www.turkiye.gov.tr adresine T.C. kimlik numarası ve E-Devlet şifresiyle giriş yapılmalıdır. E-Devlet üzerinden “Adli Sicil Kaydı Sorgulama” hizmetine girilerek adli sicil belgesi alınabilir​​.

Adliyelerden: Kişiler, en yakın adliyeye giderek adli sicil müdürlüklerinden adli sicil kaydı sorgulaması yapabilirler. Şahsen başvuru gerekmektedir.

Konsolosluk ve Büyükelçiliklerden: Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları, bulundukları ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti Konsoloslukları veya Büyükelçiliklerinden adli sicil belgesi alabilirler.

Kaymakamlıklardan: Türkiye genelindeki kaymakamlık binalarında bulunan adli sicil müdürlüklerinden adli sicil kaydı sorgulaması yapılabilir.

PTT Şubeleri: Bazı PTT şubelerinde adli sicil kaydı sorgulama ve belgesi alma hizmeti bulunmaktadır. PTT şubelerinden bu hizmeti kullanabilmek için kimlik belgenizle başvuru yapmanız gerekmektedir.

Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü: Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nün merkez binası Ankara’da bulunur. Ancak tüm il ve ilçelerdeki teşkilatları aracılığıyla da adli sicil kaydı sorgulama işlemi yapılabilir. Bu kuruma şahsen başvurarak veya avukatınız aracılığıyla sorgulama yapabilirsiniz​​.

Adli Sicil Kaydının Hukuki Niteliği

Adli sicil kayıtları, bireylerin işledikleri suçlara ilişkin kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını içerir ve Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından tutulur. Anayasa’nın 20. maddesine göre, kişisel veriler ancak kanun hükmü gereği işlenebilir, bu nedenle adli sicil kayıtlarının tutulması yasal bir zorunluluktur​​​​.

 

Adli Sicil ve Arşiv Kaydının Silinmesi

Adli sicil kaydının silinmesi, belirli koşulların yerine getirilmesi halinde mümkündür. Bu koşullar, Adli Sicil Kanunu’nun ilgili maddelerinde detaylı olarak düzenlenmiştir.

Re’sen Silme Yetkisi

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 9. maddesine göre, arşive alınma koşulları oluşan kayıtlar Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından re’sen (otomatik olarak) adli sicilden çıkarılarak arşive alınır. Aynı şekilde, arşiv kaydının silinme koşulları oluştuğunda da silme işlemi için ilgilinin talebi şart değildir​​.

Silinme Koşulları

Adli sicil kaydının silinmesi için genel olarak şu koşullar aranır:

Ceza ve Güvenlik Tedbirinin İnfazının Tamamlanması: Ceza hapis cezasıysa tahliye tarihi veya denetim süresinin son bulduğu tarih, adli para cezasıysa ödendiği tarih veya tazyik hapsine çevrilmişse cezaevinden çıkış tarihi.

Örnek: Hapis cezası tamamlandıktan sonra kişi tahliye edilmişse, bihakkın tahliye tarihi veya denetim süresinin son bulduğu tarih dikkate alınır. Adli para cezası ödenmişse, ödendiği tarih veya tazyik hapsine çevrilmişse cezaevinden çıkış tarihi dikkate alınır.

Kişinin Ölümü: Ölüm halinde adli sicil kaydı tamamen silinir.

Şikayetten Vazgeçme veya Etkin Pişmanlık Durumları: Ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran bu durumlarda adli sicil kaydı silinir​​.

Ceza Zamanaşımının Dolması: Ceza zamanaşımının dolması durumunda, kayıt arşivden silinir​​​​.

Genel veya Özel Af: Genel af durumunda kayıtlar silinir. Af, kişinin mahkûmiyetini ve bu mahkûmiyetten doğan tüm hukuki sonuçları ortadan kaldırır.

Kesinleşmemiş Mahkûmiyetlerin İptali: Kanun yararına bozma veya yargılamanın yenilenmesi sonucunda verilen beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi halinde, önceki mahkûmiyet kararına ilişkin adli sicil ve arşiv kaydı tamamen silinir​​.

Bu koşullar gerçekleştiğinde, adli sicil kaydı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından silinir ve arşiv kaydına alınır​​.

Yasaklanmış Hakların İadesi

5352 sayılı Kanunun 13/A maddesi uyarınca, yasaklanmış hakların iadesi kararı alınmış ise, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 15 yıl, bu karar alınmamış ise 30 yıl içinde kayıtlar silinebilir​​​​.

Adli Sicil Kaydı ve Arşiv Kaydı Arasındaki Farklar

Adli Sicil Kaydı: Kişinin kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarını ve devam eden ceza ve güvenlik tedbirlerini içerir.

Arşiv Kaydı: İnfazı tamamlanmış ve hukuki etkisi sona ermiş mahkûmiyet bilgilerini içerir​​​​.

Amaç:

Adli Sicil Kaydı: Kişinin suç geçmişini ve mahkûmiyet bilgilerini kaydetmek ve ilgili merciler tarafından kullanılmasını sağlamak.

Arşiv Kaydı: Kişinin mahkûmiyet geçmişine dair bilgileri muhafaza etmek, ancak bu bilgilerin doğrudan kullanılmasını engellemek, yalnızca belirli koşullar altında erişim sağlamak​​.

Silinme Süreci:

Adli Sicil Kaydı: Belirli koşulların gerçekleşmesi durumunda (infazın tamamlanması, ceza zamanaşımı, genel af, ölüm gibi) adli sicil kaydından silinir ve arşiv kaydına alınır.

Arşiv Kaydı: Belirli süreler geçtikten sonra veya özel koşulların oluşması durumunda tamamen silinebilir (kişinin ölümü, suçun suç olmaktan çıkarılması, genel veya özel af gibi)​​.

Kullanım Alanı:

Adli Sicil Kaydı: İş başvuruları, kamu görevine atanma, güvenlik soruşturmaları gibi durumlarda doğrudan kullanılır.

Arşiv Kaydı: Arşiv kaydı, genel olarak kullanılmaz; yalnızca belirli durumlar ve yetkili merciler tarafından erişilebilir. Arşiv kaydındaki bilgiler, bir soruşturma veya kovuşturma kapsamında mahkeme, hakim veya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından talep edilmesi durumunda kullanılabilir​​​​.

Görünürlük:

Adli Sicil Kaydı: Adli sicil belgesi alındığında görünür.

Arşiv Kaydı: Arşiv kaydı normal adli sicil belgelerinde görünmez. Sadece belirli koşullar altında ve yetkili makamların talebi ile erişilebilir​​.

Adli Sicil Kaydının Silinmesi İstemli Başvuru ve İşlem Süreci

Adli sicil kaydının silinmesi için başvuru yapmak isteyen kişiler, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne doğrudan başvurabilirler. 11 Nisan 2012 tarihinden itibaren Cumhuriyet Başsavcılıklarına ve mahkemelere yapılan bu tür başvurular doğrudan Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne iletilmektedir​​​​. Başvuru yaparken dilekçeye hapis cezasının tamamlandığına dair belge eklenmelidir.

 

Adli Sicil Kaydının Silinmesi Süreci

Adli sicil kaydının silinmesi için gerekli olan adımlar ve süreçler şunlardır:

Başvuru

Adli sicil kaydının silinmesi için başvuru yapmak isteyen kişiler, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne doğrudan başvurabilirler. 11 Nisan 2012 tarihinden itibaren Cumhuriyet Başsavcılıklarına ve mahkemelere yapılan bu tür başvurular doğrudan Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne iletilmektedir​​​​. Başvuru dilekçesi şahsen veya avukat aracılığıyla verilebileceği gibi PTT aracılığıyla da yapılabilir.

Dilekçe Hazırlama

Başvuru sırasında bir dilekçe yazılması ve hapis cezasının tamamlandığına dair belge eklenmesi gerekmektedir. Dilekçe örneği şu şekildedir:

Gerekli Belgeler: Başvuru dilekçesine nüfus cüzdanı veya sürücü belgesi fotokopisi ile varsa adli sicil kayıt örneği eklenmelidir​​. Hapis cezasının tamamlandığına dair belge de dilekçeye eklenmelidir.

İnceleme ve Karar

Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, başvuruyu inceledikten sonra adli sicil kaydının silinmesi için gerekli koşulların yerine getirilip getirilmediğini değerlendirir. İnceleme sonucunda uygun görülmesi halinde adli sicil kaydı silinir ve arşiv kaydına alınır​​.

Adli Sicil Arşiv Kaydının Silinmesi

Adli sicil kaydı ile adli sicil arşiv kaydı birbirinden farklı kavramlardır. Mahkûmiyet hükümleri önce adli sicil kaydına yazılır, daha sonra belli koşulların oluşması halinde, mahkûmiyet hükmüne dair kayıtlar adli sicilden silinerek arşiv kaydına alınır. Arşiv kaydı, infazı tamamlanmış mahkûmiyet kayıtlarını tutar ve belirli sürelerin geçmesi halinde silinebilir​​.

Arşiv Kaydının Silinme Koşulları

Arşiv kaydının silinmesi, belirli koşulların oluşmasıyla mümkündür. Bu koşullar şunlardır:

Genel veya Özel Af: Kayıt tamamen silinir.

Ceza Zamanaşımının Dolması: Ceza zamanaşımının dolması halinde kayıt silinir.

Memnu Hakların İadesi Kararının Alınması ve Belirli Sürelerin Geçmesi​​: Bu karar alınmışsa, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 15 yıl, alınmamışsa 30 yıl içinde kayıtlar silinebilir.

Kişinin Ölümü: Ölüm halinde kayıt tamamen silinir.

Yasaklanmış Hakların İadesi Kararı: Memnu hakların iadesi kararı alınmış ise, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 15 yıl içinde silinir. Bu karar alınmamışsa 30 yıl içinde silinir​​.

Fiilin Suç Olmaktan Çıkması: Fiil suç olmaktan çıkarılmışsa kayıt tamamen silinir.

Beraat veya Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı: Bu kararların kesinleşmesi halinde kayıt tamamen silinir.

Sonuç

Adli sicil kaydının silinmesi, kişilerin hukuki durumunu ve sosyal hayatını önemli ölçüde etkileyen bir süreçtir. Bu nedenle, adli sicil kaydının silinme koşulları ve prosedürleri hakkında bilgi sahibi olmak, başvuruda bulunacak kişiler için büyük önem taşır. Adli Sicil Kanunu’nda yer alan düzenlemeler, bu sürecin adil ve şeffaf bir şekilde yürütülmesini sağlamaktadır.