Soyadı Değişikliği Davası
Soyadı Nedir?
Soyadı, bireylerin kimliklerinin ve aidiyetlerinin temel bir parçasıdır.Soyad, kişinin, hangi aileden ve soydan geldiğini gösterir. 2525 sayılı Kanun ile Türk vatandaşlarının soyad kullanılması zorunlu hale gelmiştir. Türkiye’de, soyadlarının değiştirilmesi veya düzeltilmesi, belirli durumlar ve koşullar altında mümkündür. 2525 sayılı Soyadı Kanunu’nun 1. maddesine göre Her Türk öz adından başka soy adını da taşımağa mecburdur.
Türkiye’de Soyadı Hukuku: Soyadı Kanunu ve İlgili Mevzuat
1934 yılında kabul edilen Soyadı Kanunu, Türkiye’de soyadlarının seçilmesi ve kullanımıyla ilgili temel yasal çerçeveyi oluşturmaktadır. Ayrıca, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 5490 Nüfus Hizmetleri Kanunu da soyadı değişiklikleri ve düzeltmeleriyle ilgili hükümler içerir.
Soyadı Değişikliklerinin ve Düzeltmelerinin Sebepleri Nelerdir?
Soyadı değişikliği veya düzeltme talepleri, çeşitli sebeplere dayanabilir. Bu sebepler arasında yazım hataları, kişisel tercihler, evlilik veya boşanma, veya toplumsal ve kültürel nedenler bulunabilir.
Soyadı Değişikliği Davası Nedir?
Soyadı değişikliği davası, kişinin mevcut soyadının çeşitli sebeplerle değiştirilmesi adına açılır.
Soyadı Değişikliği Davalarında Anayasa Mahkemesi Kararları
Anayasa Mahkemesi içtihatlarında da belirtildiği üzere isim üzerinde belirli koşullar altında değişiklikler yapılabilmesinin bireylerin özel hayatlarının bir unsuru olan kimliğin belirlenmesi açısından bir gereklilik olduğu hususu idari ve yargısal makamlar tarafından gözardı edilmemelidir. Anayasa’nın 20. maddesi soyadı değişikliği için cevaz verir. Anayasa Mahkemesi, devletin kamusal makamlarının takdir hakkı kullanırken, Milletlerarası Ahvali Şahsiye Komisyonu’na üye devletler tarafından imzalanan uluslararası sözleşmelerde yer alan kişisel durumlar üzerinde belirtilen yükümlülüklerin ve kişilere sağlanan güvencelerin dikkate alınması gerekliliğine vurgu yapar. Anayasa Mahkemesi’nin Hacı Ahmet Eskikanbur, B. No: 2015/2944, 9/1/2019 ve Aslan Faruk Toprak, B. No: 2013/2957, 24/3/2016 içtihatları isim değiştirme ve soyad değişikliği davalarında esas alınır.
Soyadı Değişikliği Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
5490 Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36. maddesine göre: Soyadı değişikliği davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Soyadı değişikliği davalarında yetkili mahkeme, ilgilinin ikâmetgahındaki yer mahkemesidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre ad ve soyad değişikliği, düzeltilmesi davaları nüfus davalarının bir türüdür ve görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir (Yargıtay HGK, E. 2014/210 K. 2015/2028 T. 30.9.2015).
Soyadı Değişikliği Davası Harçları 2023
2023 yılı için ad ve soyadı düzeltilmesi davalarında ilgili mahkeme veznesine toplam 1.135,70 Türk Lirası harç ve gider avansı ödenir.
Soyadı Değişikliği Davasının Sonucu
Soyadı değişikliği davası sonucunda, mahkeme tarafından dava kabul edilir veya reddedilir. Soyadının değişikliğine karar verilmesi halinde, kararın kesinleşmesi ile birlikte davacı kişi yeni soyadını kullanmaya başlayabilir. Nüfus müdürlüğü ve ilgili kurumlara başvurulara yapılarak yeni soyadın kullanılması için idari prosedürler tamamlanmalıdır. Soyadı değişikliği davasının reddedilmesi halinde, bir üst mahkeme olan Bölge Adliye Mahkemesi’ne istinaf edilebilir.
E-Devlet’ten Soyadı Değiştirebilir miyim?
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun Geçici Madde 11 hükmüne göre: “Kişinin üç yıl içerisinde yerleşim yerinin bulunduğu nüfus müdürlüğüne yazılı olarak başvurması kaydıyla; 21/6/1934 tarihli ve 2525 sayılı Soyadı Kanununun 3 üncü maddesine aykırı soyadları ile yazım ve imla hatası veya düzeltme işareti kullanılmamasından kaynaklanan anlam değişiklikleri bulunan, genel ahlaka uygun olmayan, toplum tarafından gülünç karşılandığı değerlendirilen ad ve soyadları, mahkeme kararı aranmaksızın, il veya ilçe idare kurulunun vereceği kararla bir defaya mahsus olmak üzere değiştirilebilir.” Bu başvurular E-Devlet üzerinden yapılabilir. Soyadında bulunan basit yazım hataları ile toplum tarafından gülünç bulunan isimler değiştirilebilir.
E-Devlet’ten Soyadı Değiştirme Başvurum Reddedildi, Ne Yapmalıyım?
E-Devlet’ten yapılan değişklik başvuruları 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun Geçici Madde 11 hükmüne göre kesindir. Yani bu kararlara karşı idari yargı yoluna gidilemez. Başvurusu reddedilen, soyadını değiştirmek isteyen kişi Asliye Hukuk Mahkemelerinde Nüfus Müdürlüğü’ne karşı dava açmalıdır.
Sonuç
Türkiye’de soyadı değişikliği ve düzeltme hukuku, bireylerin kimliklerini ve aidiyetlerini biçimlendirmede önemli bir rol oynar. Ancak, bu tür değişiklikler ve düzeltmeler karmaşık ve zorlu bir süreç olabilir. Bu nedenle, bu konuda profesyonel hukuki yardım almak genellikle en iyi çözüm olabilir. Bu makalede incelenen konular, soyadı değişikliği ve düzeltme sürecine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Bununla birlikte, her bireyin durumu benzersiz olduğundan, özel durumlar için hukuki danışmanlık almak her zaman önemlidir.